Nesne Tabanlı Programlama || ASP.NET’e Giriş

Nesne Tabanlı Programlama || ASP.NET’e Giriş

Web siteleri temelinde programlama dilleri barındırır. Sabitiçerikli basit siteler için HTML kullanılırken, Dinamik siteler için ASP.NET,PHP gibi web programalama dilleri kullanılır. Bu makalemizde ASP.NET ‘ e giriş yapacağız.

ASP.NET’e Giriş

Web siteleri, web tarayıcıları yardımıyla görüntülenen uygulamalardır. Web siteleri sabit içerikli olabileceği gibi kullanıcılarla etkileşime giren dinamik içerikli de olabilir.

Statik yani sabit içerikli sitelerde genellikle HTML (Hyper Text Markup Language) teknolojisi kullanılırken, dinamik içerikli sitelerde ise HTML ile birlikte ASP.NET, ASP, PHP gibi web programlama dillerinden faydalanılmaktadır.

ASP.Net diğer programlama dillerine göre daha yeni bir teknoloji olmakla beraber, ASP dili üzerine inşa edilmiş ve .NET platformu üzerine geliştirilen bir teknolojidir. ASP.NET, web programcılarına kısa sürede ileri seviyede web sayfası geliştirmelerini sağlayan, sunucu taraflı çalışan bir teknolojidir.

HTML ile hazırlanan web sitelerinde sadece web sitelerinin nasıl görüneceği belirlenirken, istemci ve sunucu taraflı çalışan teknolojiler eklenerek web sitelerinin nasıl çalışacağı, kullanıcılarla nasıl etkileşime girileceği belirlenebilir.

    İstemci Tabanlı Çalışma: Bu çalışma sisteminde sayfalar sunucuda herhangi bir işlem yapılmadan istemciye gönderilir. İstemci gelen bilgileri yorumlayarak tarayıcı yazılımı vasıtasıyla sayfayı görüntüler.

    Sunucu Tabanlı Çalışma: Bu çalışma sisteminde istemci sunucudan bir istekte bulunduğu zaman kodlar sunucu üzerinde çalıştırılır ve işlemin sonucunu içeren bir sayfa üretilerek istemciye iletilir. İstemci gelen bilgileri tarayıcı yazılımı vasıtasıyla sayfayı görüntüler.

ASP.NET diğer teknolojilerinde olduğu gibi sunucu tabanlı çalışan sayfalarda kodları HTML etiketleri ile birlikte barındırmaz. HTML kodları için ayrı bir sayfaya, sunucuda çalışacak kodlar için ayrı bir sayfaya sahiptir. Bu durum web programcılarının işlerini oldukça kolaylaştırmıştır. Sayfaya bir istekte bulunulduğunda HTML kodları ve sunucuda çalışacak kod sayfası bir bütün olarak ele alınır ve öyle çalıştırılır.

ASP.NET Sayfa Yapısı

ASP.NET ile önceki teknolojilerin aksine yeni gelen sayfa modelinde HTML kodları ile sunucuda çalışan kodlar ayrıştırılmıştır. Bu sayede karmaşıklık azaltılarak uygulama geliştiricilerin daha rahat çalışmasına olanak sağlanmıştır.

HTML kodları ve kullanılan kontrollere ait tanımlamalar .aspx uzantılı dosyalarda tutulurken, sunucuda çalışacak kodlar .aspx.cs uzantılı dosyalarda tutulmaktadır. Code- behind kodlama denilen bu yapıda, HTML kodları ve kontroller ile sunucu kodları ayrı dosyalarda tutulmuş olsa da uygulama çalıştırıldığında sunucu bu dosyaları bir bütün olarak görür ve bu şekilde çalışmasını sağlar.

ASP.NET sayfa yapısı ile ilgili diğer bir özellik ise sayfanın bir sınıf (class) olarak oluşturulmasıdır. Oluşturulan bir sayfaya her istekte bulunulduğunda sayfanın sunucuda bir nesne örneği oluşturulur. Sayfaya ait olaylar sırasıyla gerçekleştirilerek HTML kodlara dönüştürülür ve istemciye iletilir.

.aspx uzantılı sayfa kodları incelenecek olursa (Bu pencereye sayfa görünümlerinden Source (Kaynak Kod) penceresinden ulaşılabilir.);

    Sayfanın en başında Page yönergesi bulunmaktadır. Bu yönerge sayfa ile ilgili, sayfanın türünü, kodlanan dili, kodların tutulacağı dosya adını vb. bilgileri vermektedir.


<html>, <body>, <head>, <form> gibi etiketler standart HTML etiketleridir.

    <form> etiketinin ayrı bir önemi vardır. Standart bir ASP.NET sayfasında mutlaka bulunmalıdır. Sayfaya eklenen bütün sunucu etiketleri bu etiket içinde yazılmalıdır. Ayrıca <form> etiketi runat =”server” ifadesi mutlaka içermelidir. Bu ifade bu etiket içindeki kodların sunucuda çalışması gerektiğini bildirir.


<asp: ile başlayan kodlar ise sunucu kontrolleri tanımlamak için kullanılır.

.aspx.cs uzantılı kod sayfası ise sunucuda çalışacak kodları içeren sayfadır. Kodlar incelenecek olursa;

Sayfanın başlangıcında çeşitli isim alanları sayfaya dâhil edilmiştir.

    public partial class Default2 : System.Web.UI.Page kodu ile sayfanın System.Web.UI isim alanı altında yer alan Page sınıfından türetilmesi sağlanmıştır.

    Programlama yazılımı ile açılan her sunucu kod sayfasında Page_Load adında metot eklenmiştir. Bu metot yaşam döngüsü içinde sayfa ilk yüklendiğinde çalıştırılacak olay metodudur.

    Sayfa içinde oluşturulacak diğer metotlar, değişkenler ve özellikler de bu bölümde yer alır.

ASP.NET sayfalarının diğer bir özelliği de sunucu tarafından çalıştırılacak kodlar sayfaya gelen ilk istekte derlenir ve bu derleme sistemde saklanır. Sonraki isteklerde tekrar derleme yapılmaz ve isteklere daha hızlı cevap verilmesi sağlanmış olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir