Nesne Tabanlı Programlama || ASP.NET Web Kontrolleri Toolbox Araçları

Nesne Tabanlı Programlama || ASP.NET Web Kontrolleri Toolbox Araçları

Visual Studio Programında ASP.NET uygulamaları yapmak için web kontrolleri kullanılır. Programdaki Toolbox panelinden( Araç Kutusu) bu kontrollere ulaşabiliriz.

ASP.NET Web Kontrolleri

ASP.NET web sayfalarında kullanılmak üzere çeşitli işlevleri yerine getiren hazır kontroller sunar. Bu kontroller çeşitli özelliklere ve işlevlere sahip olmakla beraber uygulamalarda büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Web kontrolleri iki başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bunlar;

  1. HTML Kontrolleri
  2. Sunucu Kontrolleri

Sunucu kontrolleri işlevlerini sunucuda gerçekleştirirken, HTML kontrolleri istemci tarafında gerçekleştirmektedir.

HTML ve Sunucu Kontrollerinin tamamına, programlama yazılımı içerisindeki Toolbox (Araç Kutusu) panelinden ulaşılabilir. Toolbox panelinden çalışma alanına sürükle bırak yöntemi ile kontroller uygulamaya eklenebilir. Bu kontroller, Toolbox üzerinde görevlerine ve özelliklerine göre gruplandırılmıştır. Bu gruplar;

 Standart: Temel web programlama işlemleri için kullanılan kontrollerin yer aldığı gruptur.

Data: Veri işlemleri için kullanılan kontrollerin yer aldığı gruptur.

    Validation: Veri doğrulaması ve veri kontrolü için kullanılan kontrollerin yer aldığı gruptur.

Navigation: Site içi dolaşımın sağlanması için kullanılan kontrollerin yer aldığı gruptur.

Login: Üyelik sistemi için kullanılan kontrollerin yer aldığı gruptur.

    WebParts: Uygulamanın yönetilebilen ve kişiselleştirilebilen parçalara ayrılmasını sağlayan gruptur.

 HTML: ASP.NET kontrolleri dışındaki sıklıkla kullanılan HTML kontrollerinin bulunduğu kontrol grubudur.

General: Tüm bunlar dışında kalan genelde sonradan eklenen kontrollerin yer aldığı gruptur.

1. HTML Kontrolleri

İstemci taraflı olarak çalışan kontrollerdir. Bu kontroller HTML ile tasarlanmış olan sayfalarda, istemci taraflı bir takım fonksiyonları çalıştırmak ve kullanıcı ile sayfanın etkileşimini artırmak için yazılım geliştiriciler tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. HTML kontrolleri ASP.NET uygulamalarında bu kontroller kullanılarak istemci taraflı işlemler yaptırılabilir.

En sık kullanılan HTML kontrolleri şunlardır;

Button

Reset ve Submit


Text, TextArea ve Password Kontrolleri

Password kontrolü,

TextArea kontrolü, 

  • File

CheckBox

Radio

Hidden

Table

Image

Select

Horizontal Rule


Div

<div>

</div>

2. Sunucu Kontrolleri

ASP.NET uygulamalarında sunucu tarafındaki işlemlerin gerçekleşmesini sağlayan kontrollerdir. Toolbox ‘da HTML grubu hariç bütün kontroller sunucu kontrolleridir. Kodundaki runat= “server” ifadesi ile sunucuda çalışacağı gösterilmektedir.

Toolbox üzerindeki gruplamanın işlevsellik açısından bir amacı yoktur. Bu gruplama

kullanıcılara kolaylık sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Kontrollere ait özellikler kod sayfasında değiştirilebileceği gibi Properties panelinde de değiştirilebilir.

Web uygulamalarında temel işlemleri gerçekleştirmek için kullanılan kontroller standart grubu içinde yer almaktadır. Bu kontroller ASP.Net uygulamalarında en sık kullanılan kontrollerdir.

Bu grupta yer alan kontroller şunlardır;

Label

Label kontrolü metin göstermek için kullanılan kontroldür. Gösterilecek olan metin, Label kontrolünün Text özelliğine atanır. Uygulama çalışma anında görüntülenen metin değeri dinamik olarak değiştirilebilir.

Bütün uygulama boyunca Label Text özelliği değişmeden statik olarak kalıyorsa

Label kontrolü yerine metin doğrudan sayfaya eklenmelidir.

<asp:Label ID=”Label1″ runat=”server” Text=”Label”></asp:Label>

TextBox

TextBox kontrolü, kullanıcı ile web sitesi arasındaki etkileşimi sağlayan en temel kontrollerden biridir. Kullanıcılar istenilen bilgileri bu kontrol aracılığıyla belirtirler. Kullanıcılar, TextBox kontrolü ile metin tabanlı bilgiler girer ve bu bilgiler çalışma zamanı içinde alınıp kullanılabilir.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server”></asp:TextBox>

TextBox kontrolü gerektiğinde veri görüntülemek için de kullanılabilir. Bu kontrole ait bazı özellikler aşağıdadır;

  Text

 Veri görüntülemek için ya da kullanıcı tarafından girilen bilgileri kullanabilmek için bu özellik kullanılır.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” Text=”Sabit Metin”>

</asp:TextBox>

TextMode özelliği

TextBox kontrolü kullanılacağı yere göre üç farklı modda kullanılabilir. Bunlar SingleLine, MultiLine ve Password modlarıdır. Bu modlarla Text özelliğinde yer alan metin farklı şekillerde kullanıcılara gösterilebilir.

SingleLine modu, metin tek satır halinde gösterilmek için kullanılır. Varsayılan

moddur.


MultiLine modu, birden fazla metin alanı oluşturmak için kullanılır. Bu özellik kullanıldığında TextBox’ın görünümü değişerek bir kaydırma çubuğu ile birlikte görüntülenir.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” TextMode=”MultiLine”>

</asp:TextBox>

Password modu ise, şifre bilgisi gibi başka kişiler tarafından görülmesi istenmeyen

bilgilerin girilmesinde kullanılır.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” TextMode=”Password”>

</asp:TextBox>

ReadOnly özelliği

TextBox kontrolü, veri alma amaçlı değil de veri görüntülemek için kullanılıyorsa, bulunan metnin değiştirilmemesi için ReadOnly özelliği True olarak ayarlanmalıdır. Varsayılan olarak bu özellik False değerdedir.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” ReadOnly=”True”></asp:TextBox>

MaxLength Özelliği

Bu özellik yardımıyla girilecek olan karakter sayısı sınırlandırılabilir. Varsayılan olarak 0 değerindedir.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” MaxLength=”10″></asp:TextBox>

Enabled Özelliği

TextBox kontrolünün aktif ya da pasif olmasını sağlayan özelliktir. Varsayılan olarak true değerdedir.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” Enabled=”False”></asp:TextBox>

Visible Özelliği

TextBox kontrolünün görünür ya da gizli olmasını sağlayan özelliktir. Varsayılan olarak true değerdedir.

<asp:TextBox ID=”TextBox1″ runat=”server” Visible=”False”></asp:TextBox>

Not: TextBox kontrolü ile ilgili diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

Button

Button kontrolü, tıklandığında belirli bir iş yaptırmak için kullanılan kontroldür. Buton üzerinde yazan metin Button kontrolü Text özelliği ile belirlenir.

<asp:Button ID=”Button1″ runat=”server” Text=”Tıkla” />

Button kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

Varsayılan olayı Click olayıdır. Button kontrolü üzerine tıklandığında bu olay tetiklenir. Sunucu kodları sayfasında Click olayında gerçekleştirilecek işler tanımlanır. Button kontrolü Click olayı tasarım sayfasında button üzerine çift tıklanarak oluşturulabileceği gibi Properties panelinden de oluşturulabilir.

protected void Button1_Click(object sender, EventArgs e)

{

}

Örnek: Button kontrolü Click olayını daha iyi kavramak için aşağıdaki örnek uygulamayı yapınız.

Tasarım sayfasına Label, TextBox ve Button kontrolleri ekleyin.

Button üzerinde çift tıklayarak Click olayının oluşmasını sağlayın.

Burada Button kontrolünün kodlarına OnClick=”Button1_Click”

kodlarının eklendiği görülebilir.

Click olayına aşağıdaki kodu yazın.


    Debug > Start Debugging (F5) komutunu kullanarak uygulamayı çalıştırın.

TextBox içine bir yazı yazın.

Butona tıklayın.

LinkButton

LinkButton kontrolü, kullanım özelliğinden dolayı Button kontrolü ile benzerlik göstermektedir. Ancak görünümü daha farklıdır. Bu kontrol normal bir bağlantı gibi görünür, fakat bir Button kontrolü gibi çalışır.

<asp:LinkButton ID=”LinkButton1″ runat=”server”>Tıkla</asp:LinkButton>

LinkButton kontrolüne ait özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

ImageButton

ImageButton kontrolü de LinkButton kontrolü gibi Button kontrolüne benzerlik gösterir. Farkı, görüntüsünün bir resim ile değiştirilebilmesidir.

<asp:ImageButton ID=”ImageButton1″ runat=”server” />

Resmin görüntülenmesi için ImageURL özelliği kullanılır.

<asp:ImageButton ID=”ImageButton1″ runat=”server” ImageUrl=”~/Images/findHosting.png”/>

ImageButton kontrolüne ait özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

HyperLink

HyperLink Kontrolü, HTML’deki <a href=”…”>….</a> etiketine benzer bir hedef sayfaya ya da yerel bir sayfaya yönlendirme yapmak amacıyla kullanılan kontroldür. Yönlendirilecek sayfa NavigateUrl özelliği ile belirlenir.

<asp:HyperLink ID=”HyperLink1″ runat=”server” NavigateUrl=“http://www.meb.gov.tr“>HyperLink</asp:HyperLink>

HyperLink kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

DropDownList

DropDownList kontrolü, bir grup ögeyi açılır menü şeklinde göstermek için kullanılan kontroldür. Listede görüntülenecek ögeler HTML tarafından durağan olarak veya bir veri kayağından eklenebilir. Aynı zamanda çalışma anında listede değişiklik yapılabilir.

<asp:DropDownList ID=”DropDownList1″ runat=”server”></asp:DropDownList>

HTML tarafından öge eklemek için;

Properties panelinden Items özelliği kullanın.

Items özelliği seçildikten sonra ekrana ListItem Collection Editor iletişim penceresi gelecektir.

Add komutunu seçerek istediğiniz sayıda öge ekleyin.

Remove komutu ile istediğiniz ögeyi listeden kaldırın.

Ögelere ait metinleri ayarlamaya girmek için Text özelliğini kullanın.

Ögelerin sırasını değiştirmek için ok simgelerini kullanın.

DropDownList kontrolüne ögeler eklendikten sonra kodlarında ListItem kodu ile ögelerin eklendiği görülecektir. İstendiği takdirde buradan da öge eklenebilir, silinebilir ya da sıraları değiştirilebilir.


DropDownList kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

ListBox

ListBox kontrolü, DropDownList kontrolünün tersine verileri kullanıcıya liste halinde sunan kontroldür. ListBox kontrolüne öge ekleme işlemi, DropDownList kontrolüne öge eklemekle aynıdır.

<asp:ListBox ID=”ListBox1″ runat=”server”></asp:ListBox>


ListBox kontrolü SelectionMode özelliği Multiple olarak belirlenerek kullanıcının

birden fazla seçeneği seçmesi sağlanabilir.

ListBox kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

CheckBox

CheckBox kontrolü, kullanıcının işaretleme yaparak seçim yapmasını sağlayan kontroldür. CheckBox kontrolü genellikle bir durumu belirlemek için kullanılır.

<asp:CheckBox ID=”CheckBox1″ runat=”server” />


CheckBox kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

CheckBoxList

Birden fazla seçim yapılması gerektiğinde birden fazla işaretleme alanı gerekir. Bu durumda birden fazla CheckBox kullanıma ihtiyaç olacaktır. Tasarımda bu durum sıkıntı yaratacağından CheckBoxList kontrolü ile birden fazla seçeneği olan CheckBox grubu eklenebilir.

<asp:CheckBoxList ID=”CheckBoxList1″ runat=”server”></asp:CheckBoxList>


CheckBoxList kontrolüne seçenekler, ListBox ve DropDownList kontrolünde olduğu gibi durağan olarak eklenebilir. Ayrıca seçenekler bir veri kaynağından eklenebilir.

CheckBoxList kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

RadioButton

RadioButton kontrolü, seçenekler arasından sadece bir tane seçeneğin seçilmesinisağlayan kontroldür.

<asp:RadioButton ID=”RadioButton1″ runat=”server” />

Aynı seçim grubunda yer alan RadioButtonlar içinden sadece bir tanesinin seçilebilmesi için GroupName özelliği kullanılır. Varsayılan olarak GroupName özelliği atanmamıştır. Birden fazla RadioButton kontrolü eklendikten sonra Properties panelinden GroupName özelliğinin ayarlanması gerekir.

 RadioButton kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

RadioButtonList

RadioButtonList kontrolü, CheckBoxList kontrolüne benzer şekilde birden fazla seçenek olan ögeleri kullanıcılara RadioButton olarak sunar ve aralarından bir tanesinin seçilmesini sağlar. Bu kontrolün verileri de durağan olarak diğer liste kontrollerinde olduğu gibi eklenebilir. Ayrıca bir veri kaynağından eklenebilir.

<asp:RadioButtonList ID=”RadioButtonList1″ runat=”server”>

</asp:RadioButtonList>

RadioButtonList kontrolüne ait diğer özelliklere Properties panelinden ulaşılabilir.

BulletedList

BulletedList Kontrolü, bir grup verinin madde işaretli bir liste halinde görüntülenmesi için kullanılan kontroldür. Listedeki ögeler tasarım anında durağan olarak eklenebileceği gibi çalışma zamanında dinamik olarak da eklenebilir.

<asp:BulletedList ID=”BulletedList1″ runat=”server”></asp:BulletedList>


BulletedList kontrolünün kullanılan bazı özellikleri şunlardır;

BulletStyle

Madde işaretlerinin değiştirilmesi için kullanılır.

BulletImageUrl

BulletStyle özelliğinden CustomImage seçeneği seçildiğinde BulletImageUrl’de belirtilen resim, madde işareti olarak kullanılabilir.

HiddenField

HiddenField kontrolü sayfa içerisinde arka planda bilgi taşımak için kullanılan kontroldür. Value özelliğine atılan değer sayfanın HTML çıktısı ile birlikte gösterilir ve gerek duyulduğu anda oradan okunarak kullanılabilir.

<asp:HiddenField ID=”HiddenField1″ runat=”server” />

Literal

Literal kontrolü, sayfaya çalışma anında HTML sözcüklerinin eklenmesi için kullanılan kontroldür. Literal kontrolünün Text özelliğine, istenilen metin girilerek çalışma anında çıktının HTML olarak yorumlanması sağlanır.

<asp:Literal ID=”Literal1″ runat=”server”></asp:Literal>

Literal kontrolü, Text özelliğinde bulunan metni üç farklı modda görüntüleyebilmektedir. Bunlar;

    Transform: İstekte bulunan web tarayıcısının kullanmış olduğu protokole göre bir çıktı üretir.

PassThrough: İstekte bulunan web tarayıcısına göre çıktı üretir.

    Encode: Text özelliğine girilen metin direkt HTML’deki karşılığı ile görüntülenir.

<asp:Literal ID=”Literal1″ runat=”server”><b>Milli Eğitim

Bakanlığı</b><p>Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü</p></asp:Literal>

Calendar

Calendar kontrolü, uygulamalarda tarih seçimi yapmak için kullanılan kontroldür. Calendar kontrolü varsayılan olarak kullanıcılara bir gün seçimi yaptırabilir, gerektiğinde SelectionMode özelliğinden hafta ya da ayın seçilmesi sağlanabilir.

<asp:Calendar ID=”Calendar1″ runat=”server”></asp:Calendar>


FileUpload

FileUpload kontrolü, web sitesinin sunucuya dosya yüklemek amacıyla dosyaların seçimi için kullanılan kontroldür. Bu kontrolle dosya yüklemesinin yapılabilmesi için sunucuda gerekli izinlerin verilmiş olması gerekmektedir.

<asp:FileUpload ID=”FileUpload1″ runat=”server” />


Seçilen dosyanın sunucuya kaydedilmesi için bir Button kontrolü eklenebilir. Button kontrolü Click olayına aşağıdaki kodlar yazılmalıdır.

protected void Button1_Click(object sender, EventArgs e)

{

if (FileUpload1.HasFile)

{

FileUpload1.SaveAs(Server.MapPath(“images/” + FileUpload1.FileName));

}

}

Click olayına yazılan kodlar incelenecek olursa;

HasFile özelliği if bloğu ile kullanılarak dosyanın seçilip seçilmediği kontrol edilmektedir.

If bloğu içindeki SaveAs metodu ile belirtilen hedefe seçilen dosya kaydedilmiştir.

    Server sınıfındaki MapPath sayfanın bulunduğu sunucudaki yolu döndürülür.

    FileName özelliği ile dosyanın, images isimli klasörün içine, orijinal isminde kaydedilmesi sağlandı.

Panel

Panel kontrolü, içine konulan kontrollerin belli bir alanda gruplanmasına sağlayan kontrolüdür.

<asp:Panel ID=”Panel1″ runat=”server”></asp:Panel>


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir